Partners

Wij: de vier partners die meedoen aan het Habitat Platform Zuid-Afrika dragen allemaal op hun eigen manier bij aan de opbouw van (sociale) huisvesting in Zuid-Afrika. De een door financieel en met kennis bij te dragen, een ander door organisaties te faciliteren, en weer een ander door het begeleiden van twinnings.
Activiteiten van de vier partners hebben raakvlakken. In de overlegstructuur het Habitat Platform Zuid-Afrika houden de partners elkaar op de hoogte. Ook verzorgt het Platform de publiciteit over verschillende thema’s, gerelateerd aan (sociale) huisvesting in Zuid-Afrika.

Partner VROM en haar activiteiten
VROM is de belangrijke financier van het opstellen van een sociaal huisvestingsbeleid in Zuid-Afrika. En van de vervolgactiviteiten die daaruit voortvloeien.
Daarvoor is in 2004 de samenwerkingsovereenkomst ‘het Memorandum of Understanding’ getekend. De VNG en Aedes zijn partners bij deze vijfjarige overeenkomst.

De samenwerking richt zich op de ontwikkeling van een sociaal woonbeleid, van een sociale woningwet en van gemeentelijke volkshuisvestingsplannen. Kennis en ervaring over beleid en regelgeving worden overgedragen. Twee Nederlandse experts zijn in Zuid-Afrika gestationeerd. Zij assisteren bij trainingsprogramma’s en bij het ontwikkelen van het beleid. Ook worden enkele lokale Zuid-Afrikaanse consulenten mede door VROM betaald.

Een zogeheten ‘oversight committee’ zal het werk van gemeenten en woningbouwcorporaties in Nederland en Zuid-Afrika controleren en coördineren. Aan Nederlandse kant moet zo’n comité nog geïnstalleerd worden; aan Zuid-Afrikaanse kant is de plaatsvervangend directeur generaal van het Department of Housing de voorzitter van het oversight committee.

Meer info: www.vrom.nl

Partner Aedes en haar activiteiten
Aedes vertegenwoordigt ca. 550 woningbouwcorporaties. Ca 10% van deze corporaties heeft ook activiteiten in het buitenland. Twaalf daarvan zijn betrokken bij sociale woningbouw in Zuid-Afrika.

De woningbouwcorporaties, die met hulp van Nederland zijn opgezet, blijken zeer matig te functioneren. Ondanks investeringen is hun rendement beneden de maat.
Allereerst is er capaciteitsopbouw nodig.
Bovendien ontbreekt er een organisatie die de activiteiten controleert, monitort en evalueert.

Ook aan Nederlandse zijde zijn er manco’s. Zoals de houding waarmee corporaties veelal hun initiatieven starten. Goede bedoelingen zijn niet voldoende. Wie in de Nederlandse volkshuisvesting succesvol is, hoeft dat niet automatisch ook in Zuid-Afrika te zijn.

Bezint voordat ge begint, dat is het motto. Wie plannen heeft om in Zuid-Afrika iets op te zetten, moet rekening houden met:
- het MoU
- het nationale woningbouwbeleid in Zuid-Afrika
- de kritische succesfactoren voor een geslaagd project.

Achtergrond woningbouwcorporatie in Zuid-Afrika
De Zuid-Afrikaanse politiek ziet woningbouwcorporaties als een middel om kwaliteitswoningen te bouwen. Huizen voor de lage en midden inkomens, tegen een betaalbare huurprijs. Daarbij krijgen corporaties en ook gemeenten steun van de Social Housing Foundation (SHF), de koepel van corporaties.

Steeds meer gemeenten, woningbouwcorporaties en anderen in Nederland willen bijdragen aan de huisvesting in Zuid-Afrika. Voor deze doelgroep heeft Aedes de ‘Handwijzer voor het opzetten van een woningcorporatie in ontwikkelingsgebieden, met de focus op Zuid Afrika’ gemaakt. Daarin wordt met name de cultuur belicht. Voorts komen de volgende onderwerpen aan bod: businessplannen; personeel; risicomanagement en implementatie en monitoring; financiële continuïteit en beheer.

De sociale woningbouwsector heeft nog geen enkele status verworven in de financiële markt. Het begrip huurwoningen heeft een negatieve bijsmaak. Het wordt geassocieerd met de Apartheid en met huisbazen die hun verplichtingen niet nakomen. Met, ook, een cultuur van niet betalen. Noch van huur, noch van energie, water en licht.
Het product van een woningbouwcorporatie moet dus ‘verkocht’ worden. Daarbij is medewerking van de lokale overheid hard nodig.

De handwijzer van Aedes is gebaseerd op onderzoek. Er is een ronde gemaakt langs twaalf Zuid-Afrikaanse corporaties. Negentig procent van hen verkeert in financiële problemen. Daar komen nog andere problemen bij.
Eenzelfde ronde is in Nederland gemaakt: hoe hebben de Nederlandse corporaties hun partners in Zuid-Afrika ondersteund? Uit dat onderzoek zijn lessen getrokken. Vervolgens is daar het nieuwe Zuid-Afrikaanse beleidsdocument naast gelegd. Dat leidde tot kritische succesfactoren om corporaties in Zuid-Afrika zo goed mogelijk te ondersteunen.

Projecten Aedes
Aedes ondersteunt haar partner in Zuid-Afrika, de Social Housing Foundation, bij de opbouw van woningcorporaties.

Partner Habitat Platform en haar activiteiten
Het Habitat Platform voert het secretariaat van het Habitat Platform Zuid-Afrika.
Het Habitat Platform organiseert samen met Aedes en VNG International een tot twee keer per jaar themabijeenkomsten. Want het Habitat Platform Zuid Afrika wil de Nederlandse initiatiefnemers geregeld van informatie voorzien over speciale onderwerpen. Bovendien dienen de bijeenkomsten als een ontmoetingspunt voor alle organisaties en gemeenten die actief zijn in Zuid-Afrika.

Om stedenbanden beter te ondersteunen heeft het Habitat Platform de City Wide Approach (CWA) bedacht. Deze aanpak staat voor een holistische benadering. Om een leefsituatie duurzaam te verbeteren moet niet alleen de huisvesting aangepakt worden, maar ook bijvoorbeeld onderwijs, gezondheid en werkgelegenheid.

CWA is een vernieuwende benadering van lokale ontwikkelingssamenwerking.
Het biedt een stappenplan om een stedenband procesmatig en strategisch op te zetten. Verschillende sectoren, zoals wonen, veiligheid, en gezondheid, komen aan bod. Daarbij zijn diverse geledingen van de samenleving betrokken. Internationale samenwerking is daarmee niet langer een zaak van de overheid, maar van de hele samenleving.

Een CWA komt het best tot zijn recht als er aan beide zijden organisaties zijn die je kunt spiegelen. Dat hoeft niet per se wederkerigheid te betekenen. Wel is belangstelling voor elkaars problemen en uitwisseling van ervaringen essentieel.

Het Habitat Platform ondersteunt het gemeentecontact tussen Leiden en Buffalo City met een City Wide Approach.
Er is ook een brochure hierover beschikbaar ‘City Wide Approach: wat is dat? Op weg naar brede interstedelijke samenwerking.’ Daarnaast is er ook nog een werkboek beschikbaar 'City-Wide Approach : Een handreiking voor de integrale en interactieve aanpak voor stdenbanden : Hoe doe je dit? Hoe zou je het kunnen doen? en Hoe pakken anderen het aan?'.
De publicaties zijn op te vragen bij het secretariaat via mail info@habitatplatform.nl of telefoon 070 3738722.

Partner VNG International en haar activiteiten
Vanaf de jaren tachtig hebben Nederlandse gemeenten Zuid-Afrikaanse organisaties gevonden in hun strijd tegen de Apartheid.
Al lange tijd zijn er stedenbanden tussen gemeenten in beide landen.
Nog steeds geniet intergemeentelijke samenwerking volop belangstelling.

Tot 2005 gebeurde de samenwerking binnen het programma Gemeentelijke Samenwerking met Ontwikkelingslanden (GSO). Sinds de start in 1993 hebben ruim honderd Nederlandse gemeenten, provincies, nutsbedrijven en waterschappen activiteiten binnen dit programma ontplooid. Kennis en ervaring, opgebouwd in Nederland, hebben deze organisaties gedeeld met overheden in ontwikkelingslanden. Insteek was: van collega tot collega.
Een van de doellanden van GSO was Zuid-Afrika.

LOGO South
Het nieuwe subsidieprogramma LOGO South is sinds 2005 de opvolger van het GSO-programma.
Binnen LOGO South worden vier landenprogramma’s ontwikkeld. Zuid-Afrika is een van de pilots. VNG International en de SALGA hebben het landenprogramma Zuid-Afrika gemaakt, met als focus ‘huisvesting.’ Het betekent dat alleen projecten die zich op huisvesting richten door LOGO kunnen worden ondersteund.

Doel van LOGO South is om goed lokaal bestuur op te bouwen. Daarvoor zullen gemeenten activiteiten ‘twinnen’ en kennis uitwisselen. Bijvoorbeeld met de SALGA en andere overheidsorganisaties. Vragen die aan de orde komen zijn bijvoorbeeld:
- Hoe gaan gemeenten hun huisvestingbeleid uitwerken?
- Wat is er nodig om hun capaciteit te versterken?

LOGO beperkt zich niet tot gemeenten met een stedenband. Ook gemeenten zonder stedenband kunnen van de kennisuitwisseling en de capaciteitsopbouw profiteren.
Van Nederlandse gemeenten die een samenwerking met een Zuid-Afrikaanse gemeente aangaan wordt verwacht dat ze dat op structurele basis doen.

Aanvraagformulieren
Gemeenten kunnen een aanvraag doen voor een project, dat capaciteitsversterking van een gemeente in Zuid-Afrika beoogt. Met als focus huisvesting. Voor meer informatie kunt u contact opnemen VNG International : Hans Buis, hans.buis@vng.nl of 070-3738675 of Miriam Reijne, miriam.reijne@vng.nl of 070-3738794.

Lijst stedenbanden
Ruim de helft van de Nederlandse gemeenten heeft een gemeentelijk internationaal beleid. Soms betreft het de ondersteuning van een plaatselijk initiatief. Soms van een project van een medefinancieringsorganisatie. Soms het onderhouden van een stedenband.
De eerste stedenbanden ontstonden begin jaren tachtig. Het zijn geformaliseerde contacten tussen twee steden die samen projecten uitvoeren.

Zoekt u informatie?
Informatiepunt Gemeentelijke Internationale Samenwerking
Tel 070- 3738848
Of kijk op www.vng-international.nl of www.stedenbanden.nl