Pilot Hoogbouw Slowakije

Organisaties

 Ministerie van VROM
 PRC Bouwcentrum

Aanleiding voor de pilot was een voorbereidende bijeenkomst op de Ministerconferentie in 2005 in Praag. Tijdens deze Europese Ministersconferentie is de ‘hoogbouwproblematiek’ op de agenda geplaatst, met name door inspanningen vanuit MOE. Het Ministerie van bouw en regionale ontwikkeling in Slowakije speelde daarbij een prominente rol. In Slowakije is 97% van de woningen privaat bezit en bijna de helft hiervan zijn meergezins- en hoogbouwflats. Naar schatting behoeft 70% van deze woningen renovatie. De afwezigheid van professionele VVEs en gemeentelijke overheden met beperkt budget zijn enkele van de vele redenen waarom er vaak niets of té weinig gebeurt. De nationale overheid signaleert de problemen. Een beroep is derhalve op partners in Nederland gedaan; om het proces van renovatie en aanpak van hoogbouwwijken in gang te zetten.

Doel van de pilot

Het belangrijkste doel van de pilot is om een geslaagde voorbeeldfunctie te geven voor de aanpak van renovatie in hoogbouwwijken in MOE. Centraal staat daarbij om een proces in gang te zetten dat repliceerbaar is voor andere wijken en het opzetten van een projectorganisatie. Het is van vitaal belang dat bewoners èn gemeente zich als probleemeigenaar opstellen. Alleen vanuit deze hoedanigheid wordt er een realistisch proces van verbetering in gang gezet. Daarom wordt er in de pilot een integrale aanpak van de woon- en leefomgeving nagestreefd. Om zo draagvlak te creëren voor deze aanpak bij zowel gemeente, bewoners en andere betrokken partijen.

Nederlandse partners

• Het Nederlandse Ministerie van VROM heeft het project geïnitieerd. Vanuit VROM zijn er ook contacten met de directe collega’s van het Slowaakse Ministerie;
• Het Slowaakse Ministerie van bouw en regionale ontwikkeling is aan Slowaakse zijde initiatiefnemer van deze pilot;
• Het Habitat Platform voorziet in de informatie voorziening binnen het netwerk, vanuit de platformfunctie en het regionale platform Midden- en Oost-Europa;
• PRC Bouwcentrum International verzorgt het project management voor deze pilot, puttend uit de jarenlange betrokkenheid van PRC Bouwcentrum International bij de problematiek van hoogbouw in MOE en ervaring met het organiseren en verbeteren van het proces;
• De Bank Nederlandse Gemeenten is betrokken bij de financiering van het voortraject en bij het afgeven van garanties. In dit kader speelt ook Dutch International Guarantees for Housing (DIGH) een rol in het aanspreken van Nederlandse woningcorporaties voor het verlenen van garanties voor financiering van renovatie van woningbouw;
• Naast het verstrekken van garanties op leningen, spelen Nederlandse woningcorporaties ook een rol bij de uitwisseling van kennis en ervaring. Woonconcept, een woningcorporatie uit Meppel doet dit op basis van eerdere ervaring in Slowakije;
• Daarnaast spelen een aantal private partijen een indirecte rol in deze pilot; De EVD, agentschap van het Ministerie van Economische Zaken behartigt de belangen van Nederlandse bedrijven in MOE; het Nederlandse Bouwfonds heeft ondersteuning toegezegd.

Slowaakse Counterpart organisaties

• Hoogbouwflats: verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud op complex niveau, waarbij individuele eigenaren verantwoordelijk zijn voor woning niveau;
• Slowaakse gemeenten;
• Lokale management en onderhoudsorganisatie;
• Eventuele andere partijen.

Betrokkenheid en rol van Nederlandse partners

De pilot biedt een uitgelezen kans kennis te maken met de organisatie van de processen zowel in Nederland als in Slowakije. Mede doordat onderling kennis en ervaring wordt uitgewisseld op het gebied van management, participatie en financiering. Daarbij worden publiekprivate samenwerkingsverbanden zoveel mogelijk nagestreefd bij het opzetten van de projectorganisatie.
Startkapitaal voor de eerste fase wordt gedragen door Nederlandse partijen. Het renovatieproces zelf wordt door Slowaakse partijen bekostigd. Hierbij wordt toegang tot leningen, alternatieve financieringsmogelijkheden en (potentieel Europese) subsidies gefaciliteerd in het proces van kennisuitwisseling.

Fases van de pilot

1. Tender Notice voor pilot;
2. Inception visit;
3. Selectie van de pilot;
4. Opzetten ontwikkelingsorganisatie: processtructuur;
5. Pilot; planontwikkeling en uitvoering;
6. Financiering van de pilot;
7. Afsluitend seminar; presentatie van resultaten.

Inception visit

Op 25 mei 2006 heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden in Bratislava voor partijen geïnteresseerd voor deelname aan de pilot. De meer dan 60 deelnemers vertegenwoordigen 15 Slowaakse gemeentes, financierende instellingen, bouwmaterialenleveranciers en consultants. De sessie werd geleid door Huib van Eijk van het Nederlandse Ministerie van VROM. Elena Szolgayova van het Slowaakse Ministerie was ook aanwezig. De Nederlandse vertegenwoordiging bestond verder uit Egon Steuer, vice-voorzitter van het Habitat Platform en Alle Elbers en Ellen Geurts van PRC Bouwcentrum International. Katarine Ninajova van de Eerste Slowaakse Bouwspaarkas (PSS) verzorgde een presentatie over financieringsmogelijkheden in Slowakije.

Tijdens deze bijeenkomst werd uiteraard de ‘Tender Notice’ besproken maar daarnaast werd achtergrondinformatie verschaft over de context en problematiek in Slowakije. Hierop werd ingegaan tijdens een aantal korte presentaties verzorgd door het Slowaakse Ministerie van bouw en regionale ontwikkeling, PRC Bouwcentrum International en de Slowaakse Bouwspaarkas. Aan bod kwamen: de problematiek omtrent de renovatie en herstructurering van hoogbouwwijken in Slowakije, het nationale beleidskader, de Europese structuurfondsen en de rol van gemeentes, en de financieringsmogelijkheden voor renovatie en herstructurering van hoogbouwwijken. Alles bij elkaar het kader van uitvoering van de pilot, vooruitkijkend naar een toekomstige aanpak van het probleem.

De mogelijkheid om vragen te stellen over de ‘Tender Notice’ werd ruimschoots aangegrepen. Al met al een geslaagde bijeenkomst. De bal ligt nu bij gemeentes voor het indienen van een voorstel. Wordt vervolgd!


Selectie van de pilot

Uit verschillende windstreken in Slowakije zijn er voorstellen ingediend voor de pilot. De vier voorstellen zijn afkomstig van de gemeentes Trnava, Martin, Presov en Liptovksy Mikulas. Het zijn uiteenlopende voorstellen qua kwaliteit, partners, omvang en draagvlak. Het voorstel van de gemeente Martin is geselecteerd voor de uitvoering van de pilot. Gezien de inspanningen van de overige 3 gemeentes is besloten om deze ook laten mee te lopen in enkele fases van de pilot, met name op het gebied van capaciteitsontwikkeling en uitwisseling van kennis.

De pilot in Martin behelst in totaal 303 appartementen verdeeld over 5 verschillende woonblokken variërend van 3 tot 9 verdiepingen. Eigendom is gedifferentieerd: van de appartementen zijn er 70 in eigendom van de huiseigenaren georganiseerd in een VVE, 153 van een coöperatie en 80 van een non-profit organisatie. In het voorstel wordt duidelijk aangegeven dat er naast de fysieke verbeteringen aan de woningen zelf, investeringen benodigd zijn voor het publieke domein. De totale investeringssom wordt geraamd op € 2.3 miljoen voor verbetering op gebouw- en omgevingsniveau. Betrokkenheid van de 780 bewoners is noodzakelijk voor een succesvolle uitwerking, maar dit wordt uitdrukkelijk (v)erkend door de gemeente. De reeds bestaande ervaring van Martin met Europese projecten en kennisuitwisseling met Nederland vormen een veelbelovende basis voor deze unieke pilot.


Opzetten ontwikkelingsorganisatie

Nu de keuze gevallen is op de gemeente Martin, heeft er begin oktober een eerste verkennende bezoek plaatsgevonden. Het verslag van dit bezoek is terug te vinden onder downloads: Pilot high-rise: Report on Mission Slovakia (3-7 October 2006).

Naar aanleiding van dit eerste verkennend bezoek op locatie is er een plan van aanpak geformuleerd. Dit plan van aanpak is de leidraad voor het komende jaar. Na het voorbereiden van de uitvoering van de pilot zal er aan de hand van surveys worden geïnventariseerd wat de specifieke wensen en mogelijkheden zijn van bewoners en gemeente. Op basis hiervan zal het herstructureringsplan voor de locatie in Martin worden geconcretiseerd en uitgewerkt.

Een ontwikkelingsteam wordt in het leven geroepen voor de uitvoering van de pilot. Dit team draagt ook zorg voor het genereren van voldoende financiële middelen voor de uitvoering van de pilot. Het versterken van draagvlak in Slowakije maar ook in Nederland is ook een belangrijke taak van de partners in dit team. De uiteindelijke verdeling van taken en verantwoordelijkheden van Nederlandse en Slowaakse partners is binnenkort bekend. Het Ministerie van VROM evenals een aantal Nederlandse woningcorporaties spelen daarbij een belangrijke rol. Het definitieve plan van aanpak kunt u binnenkort terug vinden op deze website.

Meer weten? Ideeën? Praktische informatie? Deel je kennis op onze marktplaats.